Pokrzywka
W skrócie
Pokrzywka to swędzące, czerwone lub różowe bąble na skórze, które pojawiają się nagle i zwykle znikają w ciągu doby. Najczęściej mija sama, a przyczyny często nie udaje się ustalić. Gdy wraca przez wiele tygodni, warto ją zbadać i leczyć.
Poradzisz sobie w domu
Przy łagodnej pokrzywce, która pojawiła się pierwszy raz, możesz poczekać i obserwować skórę przez kilka dni. Zrób zdjęcia zmian, bo bąble szybko znikają, a lekarz chętnie je obejrzy.
- Przyłóż do swędzącego miejsca chłodny, wilgotny kompres albo zimny okład owinięty w ściereczkę, na kilka minut.
- Noś luźne, bawełniane ubrania. Ucisk, pasek czy ciasny stanik mogą nasilać zmiany.
- Unikaj gorących kąpieli, sauny i intensywnego wysiłku, które rozgrzewają skórę. Weź letni prysznic.
- Nie drap skóry, krótko obetnij paznokcie.
- Zapisz, jakie posiłki i leki poprzedziły wysypkę oraz czego dotykała skóra. Taka notatka z ostatnich kilku godzin pomoże to znaleźć wyzwalacz.
- Jeśli podejrzewasz konkretny pokarm lub lek, na razie go unikaj. Leków na stałe nie odstawiaj bez rozmowy z lekarzem.
- Bez recepty dostępne są leki przeciwhistaminowe w tabletkach. Czytaj ulotkę i uważaj na senność.
Wystarczy lekarz online
Umów teleporadę, gdy:
- bąble wracają codziennie albo prawie codziennie dłużej niż tydzień lub dwa,
- swędzenie zakłóca sen albo codzienne zajęcia,
- leki bez recepty nie pomagają,
- zmiany goją się, zostawiają siniaki lub bolą bardziej, niż swędzą, bo to może być inny rodzaj zmian skórnych,
- wysypce towarzyszą gorączka, bóle stawów lub inne objawy ogólne.
Lekarz zapyta o początek wysypki, jedzenie, leki, infekcje i sytuacje, które ją nasilają. Może zaproponować lek na receptę dobrany przez lekarza, jeśli leki bez recepty nie wystarczają, a w razie potrzeby zlecić badania krwi. [DO WERYFIKACJI] E-receptę otrzymasz wyłącznie wtedy, gdy lekarz uzna, że leki bez recepty nie wystarczą. Przy przewlekłej pokrzywce lekarz może skierować Cię do alergologa lub dermatologa. Pokrzywka trwająca ponad sześć tygodni jest uznawana za przewlekłą.
Nie czekaj: SOR lub 112
Natychmiast szukaj pomocy, jeśli bąblom towarzyszy którykolwiek z objawów:
- obrzęk warg, języka, twarzy lub gardła,
- duszność, świszczący oddech albo chrypka,
- trudności z połykaniem,
- zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia lub bardzo szybkie bicie serca,
- silny ból brzucha z wymiotami,
- wysypka pojawiła się wkrótce po ukąszeniu owada, zjedzeniu pokarmu albo przyjęciu leku.
Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Więcej o tej dolegliwości
Czym jest pokrzywka
Pokrzywka to wysypka złożona z bąbli, które swędzą lub pieką. Bąble mają różny kształt i wielkość, od kilku milimetrów do dużych płatów. Charakterystyczne jest to, że pojedyncze zmiany znikają w ciągu 24 godzin, ale w tym czasie mogą pojawić się nowe w innych miejscach. Skóra po ustąpieniu bąbla wygląda normalnie.
Czasem obok bąbli występuje obrzęk głębszych warstw skóry, na przykład powiek lub warg. To tak zwany obrzęk naczynioruchowy. Zwykle jest nieprzyjemny, ale ustępuje, a gdy obejmuje gardło lub język, jest stanem zagrożenia życia.
Pokrzywka ostra trwa krócej niż sześć tygodni i jest bardzo częsta. Przewlekła trwa dłużej i może się utrzymywać miesiącami, a nawet latami, lecz zwykle w końcu wygasa.
Przyczyny
W pokrzywce komórki skóry uwalniają histaminę, która poszerza naczynia i wywołuje obrzęk oraz swędzenie. Co uruchamia ten proces, bywa różne.
- Infekcje. Zwłaszcza wirusowe, najczęściej u dzieci. To bardzo częsta przyczyna ostrej pokrzywki.
- Pokarmy i leki. Alergia pokarmowa, niektóre leki przeciwbólowe i antybiotyki. Reakcja alergiczna zwykle pojawia się w ciągu godziny lub dwóch.
- Ukąszenia i użądlenia.
- Czynniki fizyczne. Zimno, ciepło, ucisk, słońce, pot, ocieranie skóry czy wysiłek. Są to pokrzywki fizykalne.
- Choroby przewlekłe. Na przykład choroby tarczycy lub autoimmunologiczne.
- Nieznana przyczyna. W przewlekłej pokrzywce przyczyny często nie udaje się ustalić i nie oznacza to, że badania wykonano źle.
Jak lekarz stawia diagnozę
Pokrzywkę rozpoznaje się głównie na podstawie wyglądu zmian i rozmowy. Lekarz pyta, jak długo trwają pojedyncze bąble, jakie posiłki i leki poprzedziły wysypkę, czy niedawno wystąpiła infekcja i czy wysypka wiąże się z zimnem, ciepłem lub uciskiem. Zdjęcia zmian bardzo pomagają, zwłaszcza w teleporadzie.
Przy ostrej pokrzywce badań zwykle nie trzeba, bo wysypka najczęściej mija razem z infekcją albo po usunięciu wyzwalacza. Przy przewlekłej lekarz może zlecić podstawowe badania krwi, a czasem testy w kierunku alergii lub chorób tarczycy. Nie ma jednego badania, które wskazuje przyczynę u każdego.
Leczenie polega na unikaniu wyzwalaczy, jeśli udało się je znaleźć, oraz na lekach łagodzących swędzenie i obrzęk. Dobiera je lekarz do nasilenia objawów. U większości osób pokrzywka w końcu mija całkowicie, choć przewlekła potrafi trwać długo i wymaga cierpliwości.
Najczęstsze pytania
- Czy pokrzywka jest zaraźliwa?
- Nie, sama pokrzywka nie zaraża. Jeśli jednak wywołała ją infekcja, to samą infekcją można kogoś zarazić. Bąble nie przenoszą się przez dotyk.
- Jak długo trwa pokrzywka?
- Pojedynczy bąbel znika zwykle w ciągu doby. Ostra pokrzywka trwa dni lub tygodnie, do sześciu tygodni. Jeśli wysypka wraca dłużej, nazywa się ją przewlekłą i wymaga konsultacji lekarskiej.
- Czy pokrzywka to zawsze alergia?
- Nie. Alergia jest jedną z przyczyn, ale częściej winne są infekcje, czynniki fizyczne, takie jak zimno, lub reakcje na leki. W przewlekłej pokrzywce przyczyny często nie udaje się znaleźć.
- Czy stres może wywołać pokrzywkę?
- Stres sam rzadko jest jedyną przyczyną, ale może nasilać swędzenie i sprawiać, że wysypka częściej wraca. Opanowanie napięcia pomaga czuć się lepiej, choć nie zastąpi leczenia.
- Kiedy z pokrzywką jechać na SOR?
- Gdy puchnie język, gardło lub twarz, masz trudności z oddychaniem lub połykaniem albo słabniesz i kręci Ci się w głowie. Nie czekaj na poprawę, dzwoń pod 112.
Źródła
Zobacz też
Poradnik nie zastępuje wizyty u lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod 112.