Katar sienny
W skrócie
Katar sienny to alergiczny nieżyt nosa wywołany pyłkami roślin: kichanie, wodnisty katar, swędzenie nosa i oczu. Objawy wracają co roku o podobnej porze i zwykle da się je opanować. Warto je leczyć, bo nieleczone psują sen i koncentrację.
Poradzisz sobie w domu
Jeśli objawy są łagodne albo pojawiły się niedawno, zacznij od ograniczenia kontaktu z pyłkami. Obserwuj się 1–2 tygodnie i notuj, w jakich dniach i miejscach jest gorzej.
- Sprawdzaj prognozę pylenia i w dni o wysokim stężeniu pyłków ogranicz pobyt na zewnątrz, zwłaszcza w godzinach przedpołudniowych i przy wietrze.
- Wietrz mieszkanie krótko, najlepiej po deszczu lub wieczorem. Zamykaj okna w samochodzie.
- Po powrocie do domu umyj twarz i włosy oraz zmień ubranie. Pyłki osiadają na włosach i poszewce.
- Płucz nos wodą morską lub roztworem soli z apteki. To usuwa pyłki i śluz.
- Suszenie prania w domu zamiast na dworze zmniejsza ilość pyłków w pościeli.
- Okulary przeciwsłoneczne chronią oczy przed pyłkami.
- Bez recepty kupisz leki przeciwhistaminowe w tabletkach, krople do oczu i aerozole do nosa. Czytaj ulotkę, bo część leków powoduje senność. Krople obkurczające do nosa stosuj najwyżej kilka dni, bo dłużej pogarszają katar.
Wystarczy lekarz online
Umów teleporadę, gdy:
- objawy utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie mimo domowych sposobów i leków bez recepty,
- katar i kichanie budzą Cię w nocy albo utrudniają pracę i naukę,
- objawy wracają co sezon, a nigdy nie zostały zbadane,
- kaszlesz, masz świszczący oddech lub czujesz ucisk w klatce piersiowej, bo katar sienny bywa związany z astmą,
- nie wiesz, czy to alergia, czy przeziębienie.
Lekarz zapyta o to, kiedy objawy się pojawiają, co je nasila i jakie leki już stosujesz. Może zaproponować lek na receptę dobrany przez lekarza, na przykład w postaci aerozolu do nosa, jeśli leki bez recepty nie wystarczają. Przy teleporadzie możliwe jest wystawienie e-recepty, o ile lekarz uzna ją za wskazaną. Jeśli objawy są ciężkie lub nietypowe, lekarz może skierować Cię do alergologa na testy i rozważyć leczenie odczulające. [DO WERYFIKACJI]
Nie czekaj: SOR lub 112
Natychmiast szukaj pomocy, jeśli:
- masz nasilającą się duszność albo świszczący oddech, który nie ustępuje,
- puchną Ci wargi, język, twarz lub gardło,
- masz trudności z połykaniem albo zmienia się głos,
- po kontakcie z alergenem pojawiają się pokrzywka na całym ciele, zawroty głowy, kołatanie serca lub uczucie zbliżającego się omdlenia,
- czujesz ucisk lub ból w klatce piersiowej.
Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Więcej o tej dolegliwości
Czym jest katar sienny
Katar sienny, czyli sezonowy alergiczny nieżyt nosa, to nadmierna reakcja układu odpornościowego na nieszkodliwe pyłki drzew, traw i chwastów. Organizm uznaje pyłek za zagrożenie i uwalnia substancje, które wywołują stan zapalny błony śluzowej nosa. Dlatego kichasz, z nosa leje się wodnisty śluz, nos jest zatkany i swędzi, a oczy łzawią i czerwienieją.
Katar sienny nie jest zakaźny. W Polsce pylenie zaczyna się zwykle wczesną wiosną od drzew, w maju i czerwcu dołączają trawy, a późnym latem chwasty. To, kiedy masz objawy, podpowiada, na jakie pyłki reagujesz.
Przyczyny
Skłonność do alergii często jest dziedziczna. Jeśli ktoś z rodziny ma alergię, astmę lub atopowe zapalenie skóry, ryzyko u Ciebie jest większe. Rolę odgrywa też środowisko: zanieczyszczone powietrze, dym tytoniowy i życie w mieście mogą nasilać objawy.
Objawy nasilają się w suchą, wietrzną i ciepłą pogodę, gdy pyłków w powietrzu jest najwięcej. Po deszczu bywa lepiej. Część osób reaguje też na pleśnie, roztocza kurzu domowego lub sierść zwierząt, co daje objawy przez cały rok. Przy tak zwanej reakcji krzyżowej organizm, uczulony na pyłki, może reagować na niektóre surowe owoce i warzywa, na przykład swędzeniem w ustach.
Jak lekarz stawia diagnozę
Rozpoznanie opiera się głównie na rozmowie. Lekarz pyta, kiedy zaczęły się objawy, czy wracają o stałej porze roku, czy towarzyszy im swędzenie oczu i czy w rodzinie są alergicy. Zwykle bada nos i gardło.
Gdy diagnoza budzi wątpliwości albo objawy są ciężkie, alergolog może zlecić testy skórne z alergenami albo badanie krwi na przeciwciała. Pozwalają one ustalić, na co masz uczulenie, i dobrać leczenie. Lekarz odróżnia też katar alergiczny od infekcji. Przeziębienie zwykle mija po tygodniu, towarzyszy mu ból gardła i gorzej się po nim czujesz. Przy alergii dominuje swędzenie i kichanie, a katar trwa tak długo, jak kontakt z pyłkami.
Leczenie obejmuje unikanie alergenu, leki łagodzące objawy i, u niektórych osób, odczulanie.
Najczęstsze pytania
- Jak odróżnić katar sienny od przeziębienia?
- Przy alergii dominują kichanie, swędzenie nosa i oczu oraz wodnisty katar, a gorączki zwykle nie ma. Objawy trwają tygodniami i wracają co roku. Przeziębienie mija zwykle po 7–10 dniach i często towarzyszy mu ból gardła.
- Kiedy zaczyna się sezon pylenia w Polsce?
- Pierwsze pyłki drzew, na przykład leszczyny i olszy, pojawiają się już w lutym lub marcu. Potem pylą brzoza, trawy, a późnym latem bylica i inne chwasty. Szczegółowe prognozy publikują ośrodki monitorujące pylenie.
- Czy katar sienny można wyleczyć?
- Zwykle nie da się go całkowicie wyleczyć, ale objawy można dobrze kontrolować. U części osób odczulanie prowadzone przez alergologa zmniejsza objawy na lata. O takim leczeniu decyduje lekarz.
- Czy leki przeciwhistaminowe bez recepty są bezpieczne?
- Dla większości dorosłych tak, jeśli stosujesz je zgodnie z ulotką. Część z nich powoduje senność, więc uważaj przy prowadzeniu samochodu. Zapytaj lekarza lub farmaceutę, jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią albo przyjmujesz inne leki.
- Czy teleporada wystarczy przy katarze siennym?
- W większości przypadków tak. Lekarz oceni objawy na podstawie rozmowy, a w razie potrzeby wystawi e-receptę albo skieruje Cię do alergologa na testy. Przy dusznościach lub obrzęku twarzy potrzebna jest pilna pomoc, nie teleporada.
Źródła
Zobacz też
Poradnik nie zastępuje wizyty u lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod 112.