Zgaga i refluks
W skrócie
Zgaga to pieczenie za mostkiem, które pojawia się, gdy kwaśna treść żołądka cofa się do przełyku. Zdarza się wielu osobom po obfitym posiłku i zwykle ustępuje po zmianie nawyków. Gdy wraca często, warto skonsultować ją z lekarzem.
Poradzisz sobie w domu
Przy rzadkiej zgadze zacznij od zmian w jedzeniu i trybie dnia. Obserwuj się 2–4 tygodnie i notuj, po czym dolegliwości się nasilają.
- Jedz mniejsze porcje, częściej, i wolno. Przepełniony żołądek łatwiej cofa treść.
- Nie kładź się przez 2–3 godziny po posiłku. Ostatni posiłek zjedz wcześniej wieczorem.
- Podnieś wezgłowie łóżka o kilkanaście centymetrów, jeśli zgaga budzi Cię w nocy. Same dodatkowe poduszki mniej pomagają.
- Zwróć uwagę, co nasila objawy: tłuste i smażone potrawy, czekolada, mięta, kawa, alkohol, napoje gazowane, cytrusy i pomidory. Nie każdy reaguje na to samo, więc unikaj tego, co szkodzi Tobie.
- Zrezygnuj z palenia i, jeśli masz nadwagę, zmniejsz masę ciała. Obie zmiany często wyraźnie pomagają.
- Unikaj ciasnych pasków i ubrań ściskających brzuch.
- Bez recepty dostępne są leki zobojętniające kwas i hamujące jego wydzielanie. Stosuj je zgodnie z ulotką i nie dłużej niż około dwóch tygodni bez porady lekarza. [DO WERYFIKACJI]
Wystarczy lekarz online
Umów teleporadę, gdy:
- zgaga występuje częściej niż dwa razy w tygodniu albo trwa dłużej niż dwa–trzy tygodnie mimo leków bez recepty,
- budzi Cię w nocy lub utrudnia jedzenie,
- masz kwaśne cofanie treści do ust, przewlekły kaszel, chrypkę albo uczucie guli w gardle,
- stale sięgasz po leki bez recepty,
- jesteś po 50. roku życia i objawy pojawiły się po raz pierwszy,
- przyjmujesz leki, które mogą podrażniać żołądek, takie jak niektóre leki przeciwbólowe.
Lekarz zapyta o objawy, nawyki, leki i inne choroby. Może zaproponować lek na receptę hamujący wydzielanie kwasu, dobrany do Twojej sytuacji, i omówić czas jego stosowania, bo leczenie nie powinno trwać dłużej niż potrzeba. Receptę lekarz wystawia tylko wtedy, gdy uzna, że leki bez recepty to za mało. Gdy objawy są niepokojące lub nie ustępują, lekarz skieruje Cię na gastroskopię, czyli badanie przełyku i żołądka cienką kamerą.
Nie czekaj: SOR lub 112
Natychmiast szukaj pomocy, jeśli:
- ból lub ucisk w klatce piersiowej promieniuje do ramienia, szczęki lub pleców, towarzyszy mu pot, duszność albo nudności, bo tak może wyglądać zawał serca,
- wymiotujesz krwią albo treścią przypominającą fusy od kawy,
- masz czarne, smoliste stolce,
- utknął Ci pokarm w przełyku lub nie możesz przełknąć śliny,
- występują silny ból brzucha, sztywny brzuch lub uporczywe wymioty,
- widoczne jest nagłe zażółcenie skóry.
Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Więcej o tej dolegliwości
Czym jest zgaga i refluks
Przełyk łączy się z żołądkiem przez zwieracz, który po przełknięciu pokarmu się zamyka. Gdy działa nieprawidłowo, kwaśna treść żołądka cofa się do przełyku. To zjawisko nazywamy refluksem żołądkowo-przełykowym. Jego najczęstszy objaw to zgaga, czyli pieczenie za mostkiem, które może sięgać szyi. Towarzyszyć mogą kwaśny lub gorzki posmak w ustach, odbijanie, nadmierne ślinienie, kaszel i chrypka.
Przejściowy refluks zdarza się większości ludzi, zwłaszcza po obfitym posiłku. O chorobie refluksowej mówimy, gdy objawy są częste, przeszkadzają w życiu albo prowadzą do uszkodzenia przełyku. Wtedy leczenie jest potrzebne, ponieważ długotrwałe drażnienie kwasem może wywołać stan zapalny i zwężenie przełyku.
Przyczyny
Najczęściej zwieracz przełyku rozluźnia się zbyt często lub zbyt mocno. Sprzyjają temu następujące czynniki.
- Nadwaga i otyłość, które zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej.
- Ciąża, z powodu hormonów i nacisku powiększonej macicy.
- Przepuklina rozworu przełykowego, czyli przesunięcie części żołądka ponad przeponę.
- Jedzenie i picie. Duże, tłuste posiłki, alkohol, kawa, czekolada, napoje gazowane i jedzenie tuż przed snem.
- Palenie tytoniu.
- Leki. Niektóre leki na ciśnienie, uspokajające oraz przeciwbólowe mogą nasilać objawy. Nie odstawiaj ich bez rozmowy z lekarzem.
Zgaga bywa też objawem zakażenia bakterią żołądka lub choroby wrzodowej, dlatego przy nawrotach lekarz czasem sprawdza i tę możliwość.
Jak lekarz stawia diagnozę
Przy typowych objawach lekarz często rozpoznaje chorobę refluksową na podstawie rozmowy i zaleca próbę leczenia z oceną efektu po kilku tygodniach. Pyta, jak często występują dolegliwości, co je nasila, czy wystąpiło chudnięcie, trudności z połykaniem, wymioty lub krwawienie. Są to tak zwane objawy alarmowe, które wymagają dalszych badań.
Jeśli objawy są niepokojące, nie ustępują po leczeniu albo występują po 50. roku życia, lekarz kieruje na gastroskopię. Pozwala ona obejrzeć błonę śluzową przełyku, wykryć stan zapalny i w razie potrzeby pobrać wycinek. Czasem potrzebne są dodatkowe badania, takie jak pomiar kwasowości w przełyku, badanie w kierunku bakterii żołądka lub badania obrazowe.
Ból w klatce piersiowej, szczególnie nowy lub z towarzyszącymi objawami, zawsze wymaga najpierw wykluczenia choroby serca.
Najczęstsze pytania
- Czym różni się zgaga od refluksu?
- Refluks to cofanie się treści żołądka do przełyku, a zgaga jest jego najczęstszym objawem, czyli pieczeniem za mostkiem. Można mieć refluks bez zgagi, na przykład z samym kaszlem lub chrypką.
- Czy zgaga może być objawem zawału serca?
- Tak, ból w klatce piersiowej bywa mylony ze zgagą. Jeśli ból promieniuje do ramienia lub szczęki, towarzyszy mu duszność, pot albo osłabienie, wezwij pomoc pod numerem 112.
- Jak długo można stosować leki na zgagę bez recepty?
- Zwykle do około dwóch tygodni. Jeśli objawy nawracają lub trwają dłużej, skonsultuj się z lekarzem. Ciągłe maskowanie zgagi może opóźnić rozpoznanie choroby.
- Czy zgaga w ciąży jest niebezpieczna?
- Nie, jest bardzo częsta i nie szkodzi dziecku. Pomagają mniejsze posiłki i unikanie leżenia po jedzeniu. Przed przyjęciem jakiegokolwiek leku w ciąży zapytaj lekarza lub farmaceutę.
- Czy refluks wymaga gastroskopii?
- Nie zawsze. Gastroskopię zleca się przy objawach alarmowych, po 50. roku życia, gdy leczenie nie pomaga albo objawy nawracają. Przy typowych, łagodnych objawach często wystarcza zmiana nawyków i próba leczenia.
Źródła
Poradnik nie zastępuje wizyty u lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod 112.