Trądzik
W skrócie
Trądzik to choroba skóry, w której zatykają się i zapalają mieszki włosowe, dając zaskórniki, grudki i krosty, najczęściej na twarzy, plecach i klatce piersiowej. Jest bardzo częsty, nie świadczy o brudzie skóry i da się go skutecznie leczyć. Warto zacząć leczenie wcześnie, żeby uniknąć blizn.
Poradzisz sobie w domu
Przy łagodnym trądziku zacznij od prostej, regularnej pielęgnacji. Efekty ocenisz po 6–8 tygodniach, bo skóra potrzebuje czasu.
- Myj twarz dwa razy dziennie łagodnym środkiem do mycia, letnią wodą. Częstsze lub zbyt mocne szorowanie podrażnia skórę i pogarsza trądzik.
- Nie wyciskaj i nie rozdrapuj krost. To zostawia przebarwienia i blizny.
- Wybieraj kosmetyki oznaczone jako niekomedogenne, czyli niezatykające porów. Przed snem zmywaj makijaż.
- Stosuj nawilżający krem z filtrem przeciwsłonecznym. Słońce chwilowo osusza krosty, ale potem nasila trądzik i przebarwienia.
- Bez recepty kupisz preparaty do skóry z substancjami złuszczającymi lub przeciwbakteryjnymi. Zaczynaj od małych ilości, bo mogą wysuszać i zaczerwieniać skórę.
- Myj pościel i ręczniki regularnie. Nie dotykaj twarzy brudnymi dłońmi.
- Unikaj ciasnych nakryć głowy i kasków, które dociskają skórę, jeśli wysypka pojawia się właśnie w tych miejscach.
- Dieta ma niewielki wpływ, ale u części osób zmiany pojawiają się po dużej ilości słodyczy lub nabiału. Obserwuj, czy tak jest u Ciebie.
Wystarczy lekarz online
Umów teleporadę, gdy:
- po 6–8 tygodniach pielęgnacji i preparatów bez recepty nie ma poprawy,
- masz głębokie, bolesne guzki lub torbiele,
- zostają blizny albo trwałe przebarwienia,
- trądzik mocno obniża Twój nastrój lub pewność siebie,
- nieregularne miesiączki, nadmierne owłosienie lub szybki przyrost masy ciała pojawiają się razem z trądzikiem, bo to może wskazywać na zaburzenia hormonalne.
Lekarz obejrzy zmiany na zdjęciach albo na obrazie wideo, zapyta o dotychczasowe leczenie, kosmetyki, leki i cykl miesiączkowy. Może zaproponować lek do stosowania na skórę albo lek doustny na receptę, dobrany do stopnia nasilenia trądziku. [DO WERYFIKACJI] Gdy lekarz uzna leczenie na receptę za potrzebne, e-receptę dostaniesz po rozmowie. Osoby, które mogą zajść w ciążę, powinny wiedzieć, że niektóre leki stosowane w trądziku są groźne dla płodu, więc lekarz zapyta o planowanie ciąży i antykoncepcję. W cięższych przypadkach lekarz skieruje Cię do dermatologa.
Nie czekaj: SOR lub 112
Szukaj pilnej pomocy, jeśli:
- na skórze pojawiają się szybko rozprzestrzeniające się zaczerwienienie, ból i ocieplenie skóry z gorączką,
- wysypce towarzyszy wysoka gorączka, dreszcze lub złe samopoczucie,
- puchnie twarz, język lub gardło po zastosowaniu nowego preparatu albo leku,
- pojawia się duszność, świszczący oddech lub zawroty głowy,
- masz myśli o zrobieniu sobie krzywdy w związku z wyglądem skóry lub obniżonym nastrojem.
Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Więcej o tej dolegliwości
Czym jest trądzik
Trądzik pospolity to przewlekła choroba skóry, która dotyczy mieszków włosowych i związanych z nimi gruczołów łojowych. Występuje najczęściej na twarzy, plecach, ramionach i klatce piersiowej, czyli tam, gdzie gruczołów łojowych jest najwięcej. Zmiany mogą być niezapalne, czyli białe i czarne zaskórniki, albo zapalne: czerwone grudki, krosty i bolesne guzki.
Zaczyna się zwykle w okresie dojrzewania, ale u wielu osób utrzymuje się w dorosłości lub pojawia się dopiero po 25. roku życia. Trądzik nie jest zakaźny i nie wynika z niedostatecznej higieny.
Przyczyny
Do powstania trądziku prowadzi kilka mechanizmów jednocześnie.
- Nadmiar łoju. Gruczoły łojowe produkują go więcej, szczególnie pod wpływem hormonów, tak zwanych androgenów.
- Zatkanie ujścia mieszka. Obumarłe komórki naskórka łączą się z łojem i tworzą czop, czyli zaskórnik.
- Bakterie. Bakterie żyjące na skórze namnażają się w zatkanym mieszku i wywołują stan zapalny.
- Skłonność rodzinna. Jeśli rodzice mieli ciężki trądzik, Ty też możesz go mieć.
Nasilać trądzik mogą zmiany hormonalne, na przykład w okresie dojrzewania, przed miesiączką, w ciąży lub w zespole policystycznych jajników, stres, niektóre leki i kosmetyki zatykające pory, a także ocieranie skóry. Wpływ diety jest dyskusyjny.
Jak lekarz stawia diagnozę
Lekarz rozpoznaje trądzik na podstawie wyglądu skóry. Dlatego dobre zdjęcia w dobrym świetle są bardzo pomocne podczas teleporady. Ocenia rodzaj zmian: zaskórniki, grudki, krosty czy guzki, ich liczbę i obecność blizn. Pyta o dotychczasową pielęgnację i leczenie, stosowane leki i kosmetyki, rodzinną skłonność oraz o to, jak trądzik wpływa na samopoczucie.
U kobiet z nieregularnymi miesiączkami lub nadmiernym owłosieniem lekarz może zlecić badania hormonalne, aby sprawdzić, czy nie ma zaburzeń, na przykład zespołu policystycznych jajników. Przy podejrzeniu innej choroby skóry, która przypomina trądzik, lekarz kieruje na konsultację dermatologiczną.
Leczenie dobiera się do nasilenia zmian. Łagodny trądzik często wymaga tylko preparatów do skóry, cięższy może wymagać leczenia doustnego. Na poprawę trzeba poczekać kilka tygodni, a leczenie utrzymujące bywa potrzebne miesiącami.
Najczęstsze pytania
- Czy trądzik pojawia się od brudnej skóry?
- Nie. Trądzik nie wynika z braku higieny. Zbyt częste i mocne mycie może go wręcz pogorszyć. Wystarczy łagodne mycie dwa razy dziennie.
- Czy można wyciskać pryszcze?
- Lepiej nie. Wyciskanie wpycha zawartość głębiej, nasila zapalenie i zostawia przebarwienia oraz blizny. Jeśli krosta bardzo przeszkadza, zapytaj lekarza lub kosmetologa.
- Dlaczego trądzik pojawia się u dorosłych?
- U dorosłych, zwłaszcza kobiet, często wiąże się z wahaniami hormonów, stresem lub kosmetykami zatykającymi pory. Warto skonsultować go z lekarzem, bo bywa sygnałem zaburzeń hormonalnych.
- Kiedy trądzik wymaga leków na receptę?
- Gdy po 6–8 tygodniach pielęgnacji i preparatów bez recepty nie ma poprawy, gdy zmiany są głębokie i bolesne albo zostawiają blizny. Lekarz dobierze leczenie do nasilenia trądziku.
- Czy opalanie pomaga na trądzik?
- Skóra po opalaniu wygląda lepiej tylko chwilowo. Potem trądzik często wraca silniejszy, a słońce zwiększa ryzyko przebarwień i uszkodzeń skóry. Lepiej stosować krem z filtrem.
Źródła
Zobacz też
Poradnik nie zastępuje wizyty u lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod 112.