Ból pleców
W skrócie
Ból dolnej części pleców to jedna z najczęstszych dolegliwości dorosłych. Zwykle wynika z przeciążenia mięśni i więzadeł, nie z groźnej choroby, i mija w ciągu kilku tygodni. Najlepiej pomaga umiarkowana aktywność, a nie leżenie w łóżku.
Poradzisz sobie w domu
Większość nagłych bólów pleców ustępuje w ciągu kilku dni do kilku tygodni. Obserwuj się 1–2 tygodnie i zwracaj uwagę, czy jest coraz lepiej. [DO WERYFIKACJI]
- Zachowaj aktywność. Chodź, zmieniaj pozycję i wykonuj lekkie codzienne czynności. Odpoczynek w łóżku dłużej niż dzień lub dwa opóźnia powrót do zdrowia.
- Przez kilka pierwszych dni przykładaj ciepły kompres lub termofor na bolące miejsce na 15–20 minut. Niektórym pomaga też chłodny okład.
- Zmieniaj pozycję co jakiś czas, jeśli pracujesz siedząc. Wstań co pół godziny i rozciągnij się.
- Śpij na boku z poduszką między kolanami lub na plecach z poduszką pod kolanami.
- Podnoś przedmioty zgięciem kolan, nie pleców, i trzymaj ciężar blisko ciała.
- Bez recepty dostępne są leki przeciwbólowe i maści rozgrzewające lub przeciwzapalne. Stosuj je krótko, zgodnie z ulotką. Przy chorobach żołądka, nerek, serca lub w ciąży zapytaj o to lekarza lub farmaceutę.
- Po ostrej fazie stopniowo wracaj do ruchu: spacery, pływanie, delikatne rozciąganie.
- Nie rezygnuj z pracy, jeśli możesz ją wykonywać w zmodyfikowanej formie.
Wystarczy lekarz online
Umów teleporadę, gdy:
- ból nie słabnie po 1–2 tygodniach lub trwa dłużej niż cztery–sześć tygodni,
- leki bez recepty nie pomagają,
- ból promieniuje do pośladka lub nogi, poniżej kolana,
- ból budzi Cię w nocy albo nie słabnie w spoczynku,
- ból ogranicza pracę i codzienne czynności,
- masz inne choroby, na przykład osteoporozę,
- masz za sobą chorobę nowotworową albo chudniesz bez wyraźnej przyczyny, bo to trzeba pilnie skonsultować z lekarzem w ciągu kilku dni.
Teleporada to rozmowa z lekarzem, który zapyta o charakter bólu, okoliczności jego pojawienia się, objawy w nogach i inne dolegliwości. Pomoże ocenić, czy to typowy ból mięśniowo-powięziowy, czy konieczne są badania. Zaleci aktywność, ćwiczenia, leki przeciwbólowe dostosowane do Twojej sytuacji oraz zwolnienie z pracy, jeśli będzie potrzebne. Jeśli lekarz uzna, że konieczne jest badanie fizykalne lub obrazowe, skieruje Cię na wizytę osobistą, do fizjoterapeuty, ortopedy lub neurologa. Rutynowe badania obrazowe (RTG, rezonans) w typowym bólu pleców zwykle nie są potrzebne. Dalsze leczenie lekarz zaplanuje indywidualnie.
Nie czekaj: SOR lub 112
Natychmiast szukaj pomocy, jeśli wraz z bólem pleców występuje:
- niemożność oddania moczu albo nietrzymanie moczu lub stolca,
- drętwienie w okolicy krocza i wewnętrznych stron ud,
- narastające osłabienie lub drętwienie nóg, trudności w chodzeniu,
- wysoka gorączka lub dreszcze,
- silny ból po upadku, wypadku lub uderzeniu,
- ból w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy lub silny ból brzucha.
Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Więcej o tej dolegliwości
Czym jest ból pleców
Ból pleców może dotyczyć szyi, odcinka piersiowego lub, najczęściej, dolnego odcinka kręgosłupa, zwanego lędźwiowym. Może być ostry, gdy trwa do sześciu tygodni, podostry albo przewlekły, gdy utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące. Ból bywa tępy, kłujący lub ostry, może promieniować do pośladków i nóg.
W zdecydowanej większości przypadków mówi się o bólu niespecyficznym, czyli takim, którego nie da się przypisać jednej konkretnej, groźnej chorobie. Nie znaczy to, że ból jest wyobrażony. Jest prawdziwy i bywa silny, ale zwykle nie oznacza uszkodzenia kręgosłupa i dobrze rokuje.
Przyczyny
Najczęstszą przyczyną jest przeciążenie lub naciągnięcie mięśni i więzadeł, na przykład po dźwignięciu ciężaru, nagłym skręcie albo po długim siedzeniu w jednej pozycji. Sprzyjają mu:
- Siedzący tryb życia i słaba kondycja mięśni tułowia.
- Nadwaga i palenie tytoniu.
- Praca fizyczna lub długie siedzenie w złej pozycji.
- Stres i niewyspanie, które zwiększają napięcie mięśni i odczuwanie bólu.
- Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, które pojawiają się z wiekiem. Na obrazach często widać je także u osób bez bólu, więc nie zawsze są przyczyną dolegliwości.
Rzadziej przyczyną jest przepuklina dysku, która uciska nerw i powoduje rwę kulszową, czyli ból promieniujący do nogi. Bardzo rzadko ból pleców wynika z poważnych chorób, takich jak złamanie, zakażenie, nowotwór czy choroby narządów wewnętrznych. Dlatego lekarz zawsze szuka objawów alarmowych.
Jak lekarz stawia diagnozę
Lekarz opiera się na rozmowie i badaniu. W teleporadzie rozmowa jest kluczowa: pyta o początek bólu, jego charakter, promieniowanie, objawy w nogach, zaburzenia oddawania moczu, gorączkę, chudnięcie, urazy i choroby. Szuka objawów alarmowych, które wskazywałyby na poważną przyczynę. Jeśli ich nie ma, nie zleca badań obrazowych.
Tomografia, rezonans czy RTG nie są potrzebne w typowym bólu pleców, bo nie zmieniają leczenia, a nieraz wykazują zmiany niezwiązane z bólem. Zleca się je przy objawach alarmowych, po urazie, przy bólu trwającym dłużej niż 6 tygodni mimo leczenia lub gdy rozważa się zabieg. Gdy konieczne jest badanie fizykalne, lekarz kieruje na wizytę osobistą.
Leczenie opiera się na utrzymaniu aktywności, ćwiczeniach, krótkim stosowaniu leków przeciwbólowych i, w razie potrzeby, fizjoterapii.
Najczęstsze pytania
- Czy przy bólu pleców trzeba leżeć?
- Nie. Dłuższe leżenie osłabia mięśnie i opóźnia powrót do zdrowia. Lepiej pozostać aktywnym, w granicach możliwości, i unikać ruchów, które nasilają ból.
- Jak długo trwa ból pleców?
- Ostry ból niespecyficzny zwykle ustępuje w ciągu kilku dni do sześciu tygodni. Jeśli trwa dłużej lub nawraca, warto skonsultować się z lekarzem.
- Czy trzeba zrobić rezonans lub RTG?
- W typowym bólu pleców zwykle nie. Badania obrazowe pokazują często zmiany, które nie powodują bólu, a nie zmieniają leczenia. Lekarz zleca je przy objawach alarmowych lub gdy ból trwa długo.
- Co oznacza ból promieniujący do nogi?
- Może to być rwa kulszowa, czyli ucisk nerwu, najczęściej przez dysk. Zwykle ustępuje w ciągu tygodni. Osłabienie nogi, drętwienie krocza lub kłopoty z oddawaniem moczu to powód do natychmiastowej pomocy.
- Czy ból pleców wymaga zwolnienia z pracy?
- To zależy od pracy i nasilenia bólu. Często lepiej pozostać w zmodyfikowanej formie aktywności, ale jeśli ból uniemożliwia pracę, lekarz może wystawić zwolnienie podczas teleporady.
Źródła
Poradnik nie zastępuje wizyty u lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod 112.