Antykoncepcja hormonalna
W skrócie
Antykoncepcja hormonalna to grupa metod zapobiegania ciąży, które działają przez hormony. Przy prawidłowym stosowaniu jest bardzo skuteczna, ale nie każda metoda pasuje każdej osobie. Dobór metody wymaga krótkiej rozmowy z lekarzem o zdrowiu i stylu życia.
Poradzisz sobie w domu
Jeśli zastanawiasz się nad antykoncepcją, możesz przygotować się do rozmowy z lekarzem. To skraca czas wizyty i ułatwia wybór.
- Zastanów się, jak chcesz stosować metodę: codziennie, raz w tygodniu, raz na kilka lat czy wcale nie pamiętać.
- Zapisz datę pierwszego dnia ostatniej miesiączki i to, czy miesiączki są regularne.
- Zbierz informacje o chorobach własnych i w rodzinie, zwłaszcza o zakrzepicy, zawale serca, udarze, migrenie z aurą i raku piersi.
- Wypisz przyjmowane leki i suplementy. Niektóre zioła i leki osłabiają działanie hormonów.
- Zmierz ciśnienie, jeśli masz ciśnieniomierz. Wynik będzie pomocny.
- Nie palisz? To dobrze. Palenie, zwłaszcza po 35. roku życia, zwiększa ryzyko powikłań przy niektórych metodach.
- Do czasu rozpoczęcia metody stosuj prezerwatywę. Chroni też przed chorobami przenoszonymi drogą płciową, czego żadna metoda hormonalna nie robi.
- Jeśli planujesz ciążę w ciągu kilku miesięcy, wspomnij o tym lekarzowi.
Wystarczy lekarz online
Umów teleporadę, gdy:
- chcesz zacząć stosować antykoncepcję hormonalną albo zmienić metodę,
- potrzebujesz kontynuować leczenie, a kończy Ci się recepta,
- masz uciążliwe skutki uboczne, takie jak plamienia, bóle głowy, nudności lub pogorszenie nastroju,
- pominięta została tabletka i nie wiesz, co robić,
- rozważasz antykoncepcję awaryjną,
- masz migreny, nadciśnienie, nadwagę, palisz albo zakrzepica wystąpiła u Ciebie lub w rodzinie, bo wybór metody wymaga wtedy szczególnej uwagi.
Lekarz zada pytania o zdrowie, choroby w rodzinie, ciśnienie, palenie i leki. Na tej podstawie wybierze lub zmieni metodę, takie jak tabletki, plaster, pierścień dopochwowy, zastrzyk, wkładkę lub implant. Hormonalne środki antykoncepcyjne wydawane są na receptę, więc po teleporadzie może wystawić e-receptę, ale tylko gdy uzna metodę za bezpieczną dla Ciebie. Inne metody, jak wkładka czy implant, wymagają wizyty osobistej w gabinecie. Lekarz może zalecić badanie ginekologiczne lub kontrolę ciśnienia.
Nie czekaj: SOR lub 112
Natychmiast szukaj pomocy, jeśli podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej pojawi się:
- ból, obrzęk, zaczerwienienie lub ocieplenie jednej łydki lub nogi,
- nagła duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel z krwią,
- silny, nagły ból głowy inny niż zwykle, zaburzenia widzenia, mowy, drętwienie lub osłabienie jednej strony ciała,
- silny ból brzucha,
- żółtaczka, czyli zażółcenie skóry i białek oczu,
- bardzo obfite krwawienie z dróg rodnych.
Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Więcej o tej dolegliwości
Czym jest antykoncepcja hormonalna
Antykoncepcja hormonalna zawiera hormony podobne do tych, które organizm produkuje naturalnie. Zapobiegają one ciąży głównie przez blokowanie owulacji, czyli uwalniania komórki jajowej, i zagęszczenie śluzu szyjki macicy, który utrudnia przejście plemników.
Wyróżnia się metody złożone, zawierające dwa hormony, i metody zawierające jeden hormon. Występują w różnych postaciach: tabletki, plastry, pierścień wkładany do pochwy, zastrzyki wykonywane co kilka tygodni, implant pod skórą ramienia oraz wkładka z hormonem w macicy. Każda ma swoje zalety, wady i inne wymagania.
Przy prawidłowym stosowaniu zawodzi mniej niż jedna na sto osób w roku. W codziennym życiu skuteczność bywa niższa, bo zdarza się zapomnieć o tabletce. Metody długodziałające, takie jak implant czy wkładka, są od tego niezależne. Antykoncepcja hormonalna nie chroni przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową. Stosuje się ją też w leczeniu obfitych i bolesnych miesiączek czy trądziku.
Przyczyny
Tu przyczyny to czynniki, które decydują o wyborze metody. Wybór zależy od kilku rzeczy: wieku, stanu zdrowia, planów dotyczących ciąży, tego, jak ma wyglądać miesiączka, oraz od wygody. Są sytuacje, w których pewne metody są niewskazane, i właśnie dlatego warto skonsultować wybór.
- Zwiększone ryzyko zakrzepów. Zakrzepica w przeszłości lub w rodzinie, palenie po 35. roku życia, otyłość oraz długie unieruchomienie ograniczają wybór. Metody złożone nieznacznie zwiększają ryzyko zakrzepów u wszystkich użytkowniczek.
- Migrena z aurą. Aurą nazywa się zaburzenia widzenia lub czucia przed bólem głowy. Zwykle wyklucza to metody złożone.
- Nadciśnienie, choroby serca, wątroby.
- Karmienie piersią i okres po porodzie.
- Rak piersi w przeszłości.
- Interakcje. Niektóre leki, w tym na padaczkę i niektóre zioła, osłabiają działanie hormonów.
W razie wątpliwości lekarz dobiera metodę bez estrogenów albo niehormonalną.
Jak lekarz stawia diagnozę
Tu nie chodzi o rozpoznanie choroby, tylko o ocenę, czy dana metoda jest dla Ciebie bezpieczna. Lekarz prowadzi wywiad: pyta o miesiączki, choroby, zakrzepy, migreny, palenie, ciśnienie, leki oraz o to, czy planujesz ciążę. Czasem prosi o pomiar ciśnienia i masy ciała.
Według części zaleceń międzynarodowych badanie ginekologiczne nie jest potrzebne, aby rozpocząć stosowanie tabletek, ale decyzję o zakresie badań podejmuje lekarz. [DO WERYFIKACJI] Badania krwi zleca się tylko wtedy, gdy wywiad wskazuje na zwiększone ryzyko. Po rozpoczęciu stosowania warto po kilku miesiącach ocenić, czy metoda dobrze działa i czy skutki uboczne są do przyjęcia. Pierwsze miesiące bywają trudniejsze, bo organizm się przyzwyczaja.
Najczęstsze pytania
- Czy do antykoncepcji hormonalnej potrzebna jest recepta?
- Tak, hormonalne środki antykoncepcyjne w Polsce wydawane są na receptę. Receptę może wystawić lekarz po rozmowie z Tobą, także podczas teleporady, jeśli uzna to za bezpieczne.
- Co zrobić, gdy zapomnę o tabletce?
- Postępowanie zależy od rodzaju tabletek i tego, ile czasu minęło. Przeczytaj ulotkę i w razie wątpliwości skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą. Do czasu wyjaśnienia stosuj dodatkowe zabezpieczenie, na przykład prezerwatywę.
- Czy antykoncepcja hormonalna powoduje przytycie?
- Dla większości metod badania nie wykazują wyraźnego wpływu na masę ciała. Niektóre osoby zauważają zatrzymanie wody lub zmianę apetytu. Jeśli to Ci przeszkadza, lekarz może zaproponować inną metodę.
- Jak długo można stosować antykoncepcję hormonalną?
- U zdrowych osób zwykle nie ma sztywnego limitu. Lekarz ocenia metodę regularnie, bo z wiekiem i zmianą zdrowia mogą pojawić się przeciwwskazania.
- Czy antykoncepcja hormonalna wpływa na płodność w przyszłości?
- Po odstawieniu płodność zwykle wraca, choć powrót regularnych cykli może potrwać kilka miesięcy. Nie ma dowodów, że wcześniejsze stosowanie obniża szanse na ciążę.
Źródła
Poradnik nie zastępuje wizyty u lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod 112.